fa کاربرد رویکردهای پست‌مدرن در دانش‌پژوهی رهبری آموزشی: واکاوی دلالت‌ها برای نظام آموزشی ایران تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:18px;"><span style="font-family:nasimYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span style="color:black"><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">هدف پژوهش حاضر، تبیین و تحلیل کاربست رویکردهای پست‌مدرن در دانش‌پژوهی رهبری آموزشی و بررسی دلالت‌های آن برای نظام آموزشی ایران است. پژوهش‌های متعارف رهبری آموزشی، متأثر از پارادایم اثبات‌گرا، در تبیین پیچیدگی‌ها و زمینه‌مندی پدیده رهبری با محدودیت مواجه‌اند. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون، با بررسی نظام‌مند </span></span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">۵۸</span></span><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin=""> منبع معتبر فارسی و انگلیسی (</span></span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">۱۹۹۰-۲۰۲۶)</span></span><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">، چهار مضمون اصلی کاربست رویکردهای پست‌مدرن را شناسایی کرده است: بازتعریف بنیان‌های هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی (پذیرش واقعیت‌های چندگانه و زمینه‌مندی دانش)، تحول روش‌شناختی (توسعه روایت‌پژوهی، تحلیل گفتمان و پژوهش‌های مشارکتی)، دگرگونی نظریه‌پردازی (گذار از رهبری فردمحور به رهبری توزیع‌شده و گفتگویی)، و دلالت‌های اخلاقی-عدالتی (توجه به صداهای حاشیه‌ای و نقد ساختارهای قدرت). یافته‌ها نشان می‌دهد که کاربست این رویکردها در نظام آموزشی ایران، با توجه به ویژگی‌هایی چون تمرکزگرایی، تنوع فرهنگی و نابرابری‌های منطقه‌ای، می‌تواند به توسعه رهبری مشارکتی، کاهش شکاف‌های آموزشی و تقویت سرمایه اجتماعی منجر شود. نتیجه‌گیری پژوهش بر ضرورت بازنگری در مبانی معرفت‌شناختی پژوهش‌های رهبری آموزشی و توسعه رویکردهای تلفیقی متناسب با بافت ایران تأکید دارد</span></span>.</span></span></span></span></span></span></span></div> &nbsp; <p lang="en" style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">The present study aims to explain and analyze the application of postmodern approaches in educational leadership scholarship and to examine their implications for the Iranian education system. Conventional studies of educational leadership, largely influenced by the positivist paradigm, face limitations in explaining the complexity and contextual nature of leadership phenomena. Adopting a qualitative approach and employing <strong>thematic analysis</strong>, this study systematically reviewed <strong>58 authoritative Persian and English sources (1990&ndash;2026)</strong>.</span></span></p> <p lang="en" style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">The analysis identified <strong>four major themes</strong> regarding the application of postmodern approaches in educational leadership scholarship: (1) the <strong>redefinition of ontological and epistemological foundations</strong>, emphasizing the acceptance of multiple realities and the contextual nature of knowledge; (2) <strong>methodological transformation</strong>, including the expansion of narrative inquiry, discourse analysis, and participatory research; (3) <strong>theoretical transformation</strong>, characterized by a shift from individual-centered leadership models toward distributed and dialogical leadership; and (4) <strong>ethical and justice-oriented implications</strong>, highlighting attention to marginalized voices and the critique of power structures.</span></span></p> <p lang="en" style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">The findings suggest that applying these approaches within the Iranian education system&mdash;given its characteristics such as administrative centralization, cultural diversity, and regional inequalities&mdash;may contribute to the development of participatory leadership, the reduction of educational disparities, and the strengthening of social capital. The study concludes by emphasizing the need to reconsider the epistemological foundations of educational leadership research and to develop integrative approaches that are responsive to the Iranian context.</span></span></p> <p lang="en" style="text-align: justify;"></p><div style="text-align: justify;"></div> پست‌مدرنیسم, رهبری آموزشی, دانش‌پژوهی, واسازی, تحلیل گفتمان, بافت ایران, متامدرنیسم Postmodernism, Educational Leadership, Scholarship, Deconstruction, Discourse Analysis, Iranian Context, Metamodernism. 57 76 http://selmj.ir/browse.php?a_code=A-10-46-4&slc_lang=fa&sid=1 Nayerealsadat Hosseini نیره السادات حسینی info@selmj.ir 1003194753284600394 1003194753284600394 Yes Ph.D. Student of Educational Management, To.C., Islamic Azad University, Tonekabon, Iran دانشجوی دکترا، گروه مدیریت آموزشی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران