Scholarship in Educational Leadership and Management Journal

fa طراحی و تبیین الگوی حکمرانی آموزش در ایران با رویکرد فراترکیب Designing and explaining the education governance model in Iran with a meta-synthesis approach تخصصي Special پژوهشي Research <h4 dir="RTL" style="text-align:justify; text-indent:0in">چکیده</h4> <div style="text-align: justify;">هدف: تحول در نظام آموزشی و دستیابی به حکمرانی کارآمد، یکی از ضرورت‌های بنیادین توسعه ملی در ایران به شمار می‌آید. در دهه‌های اخیر، افزایش پیچیدگی‌های اجتماعی، گسترش فناوری‌های نو، و تحولات سیاسی و فرهنگی، موجب شده است الگوهای سنتی مدیریت آموزشی پاسخگوی نیازهای نظام آموزشی نباشند. ازاین‌رو هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی حکمرانی آموزش ملی ایران با رویکردی بومی و مبتنی بر تلفیق نظام‌مند یافته‌های پژوهشی پیشین است تا تصویری جامع از مؤلفه‌ها، چالش‌ها و ابعاد اثرگذار بر حکمرانی آموزشی کشور ارائه کند.  مواد و روش ها: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از حیث روش‌شناسی، کیفی با رویکرد فراترکیب انجام شد. فرایند تحلیل بر پایه مدل هفت‌مرحله‌ای سندولوسکی و بارسو (2007) صورت گرفت که شامل مراحل: طرح سؤال پژوهش، جست‌وجو و انتخاب منابع، غربالگری، استخراج یافته‌ها، تحلیل و ترکیب، تفسیر و ارائه الگوی مفهومی بود. جامعه پژوهش شامل کلیه مطالعات داخلی و خارجی مرتبط با حکمرانی آموزشی در بازه زمانی 2014 تا ۲۰۲۵ بود. پس از ارزیابی اعتبار و کفایت مفهومی، 49  منبع واجد شرایط شناسایی و کدگذاری شد. تحلیل داده‌ها در سه سطح باز، محوری و گزینشی انجام گرفت و الگوی نهایی حکمرانی آموزش ملی ایران تدوین شد. بحث و نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که حکمرانی آموزش ملی در ایران از دو وجه اصلی تشکیل می‌شود: وجه خارجی شامل چالش‌های اجتماعی، پیشرفت‌های تکنولوژیکی و ارتباط جهانی و تحولات سیاسی؛ و وجه داخلی شامل چالش‌های درونی دانشگاه‌ها و نظام آموزشی، عوامل مدیریتی و سازوکارهای ارتقای کیفیت آموزش ملی. تعامل میان این دو وجه، بنیان شکل‌گیری حکمرانی اثربخش را فراهم می‌آورد. الگوی نهایی حاکی از آن است که تحقق حکمرانی مطلوب آموزشی در ایران نیازمند بازتعریف نقش دولت و نهادهای سیاست‌گذار، تقویت نظام مشارکت ذی‌نفعان، شفافیت و پاسخگویی در فرایند تصمیم‌گیری، و ایجاد نظام داده‌محور و ارزیابی مستمر است. همچنین، حکمرانی آموزشی باید در چارچوب ارزش‌های فرهنگی و آرمان‌های سند تحول بنیادین آموزش و پرورش شکل گیرد تا بتواند ضمن بهره‌گیری از ظرفیت‌های جهانی، هویت اسلامی–ایرانی نظام آموزشی را پاس دارد. در نهایت، الگوی طراحی‌شده می‌تواند مبنایی نظری و راهبردی برای اصلاح ساختار سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و مدیریت آموزش ملی در ایران فراهم سازد.</div>   <div style="text-align: justify;">Purpose: Transformation in the educational system and the attainment of effective governance are among the fundamental prerequisites for national development in Iran. In recent decades, increasing social complexities, the expansion of new technologies, and ongoing political and cultural transformations have rendered traditional models of educational management inadequate for meeting the evolving needs of the system. Accordingly, the purpose of this study was to design a national education governance model for Iran based on a localized approach and the systematic integration of previous research findings, in order to provide a comprehensive picture of the key components, challenges, and dimensions influencing educational governance in the country. Materials and Methods:This applied research employed a qualitative meta-synthesis approach using the seven-step model of Sandelowski and Barroso (2007). The analytical process included: formulating the research question, searching and selecting relevant sources, screening, extracting findings, analyzing and synthesizing data, interpreting results, and constructing the conceptual model. The research population encompassed all domestic and international studies related to educational governance published between 2014 and 2025. After assessing the validity and conceptual adequacy of the sources, 49 qualified studies were selected and coded. Data analysis was conducted at three levels—open, axial, and selective coding—which led to the development of the final model of national educational governance in Iran. Discussion and Conclusion: Findings revealed that educational governance in Iran consists of two major dimensions: (1) the external dimension, encompassing social challenges, technological advancements, global interconnections, and political transformations; and (2) the internal dimension, including intra-institutional challenges within universities and the education system, managerial factors, and mechanisms for enhancing national educational quality. The dynamic interaction between these two dimensions forms the foundation of effective educational governance. The final model suggests that achieving desirable educational governance in Iran requires redefining the roles of governmental and policy-making institutions, strengthening stakeholder participation, ensuring transparency and accountability in decision-making, and establishing data-driven and continuous evaluation systems. Moreover, educational governance must be grounded in the cultural and value-based framework of the Fundamental Transformation Document of Education to preserve the Islamic–Iranian identity of the educational system while benefiting from global capacities. Ultimately, the proposed model provides a theoretical and strategic foundation for reforming the structures of educational policy-making, planning, and national management in Iran.  </div> حکمرانی آموزش, الگوی ملی, فراترکیب, سندولوسکی و بارسو, سیاست‌گذاری آموزشی educational governance, national model, meta-synthesis, Sandelowski and Barroso, educational policy-making 5 10 http://selmj.ir/browse.php?a_code=A-10-51-2&slc_lang=fa&sid=1 sajad gharloghi سجاد قارلقی S.gharloghi@malayeru.ac.ir 1003194753284600369 1003194753284600369 Yes malayer university دانشگاه ملایر کبری السادات میرمعینی 1003194753284600370 1003194753284600370 No malayer university دانشگاه ملایر مهناز انوشه 1003194753284600371 1003194753284600371 No malayer university دانشگاه ملایر