Scholarship in Educational Leadership and Management Journal

fa از مدیریت فنی تا رهبری انتقادی: زندگی علمی، سیر تحول فکری و دلالت‌های نظری هلن ام. گانتر برای آموزش ایران From Technical Management to Critical Leadership: The Scholarly Life, Intellectual Trajectory, and Theoretical Implications of Helen M. Gunter for Education in Iran تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">رهبری آموزشی در دهه‌های اخیر، به‌ویژه در پرتو سیاست‌های نئولیبرالی، پاسخ‌گویی‌محور و استانداردسازی، دچار تحولاتی بنیادین شده است. در این میان، هلن ام. گانتر به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان رویکرد انتقادی در رهبری آموزشی، با تمرکز بر ابعاد سیاسی، اجتماعی و اخلاقی آموزش، نقش مهمی در بازاندیشی این حوزه ایفا کرده است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل زندگی علمی، سیر تحول فکری، مبانی نظری و دیدگاه‌های انتقادی گانتر و بررسی امکان بومی‌سازی اندیشه‌های او در نظام آموزش‌وپرورش ایران است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل اسنادی انجام شده و آثار اصلی گانتر (از دهه ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۶) مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اندیشه‌های گانتر در سه دوره اصلی شکل‌گیری انتقادی (دهه ۱۹۹۰–۲۰۰۰)، بلوغ نظری (۲۰۱۰–۲۰۱۸) و تثبیت مفهومی (۲۰۱۹–۲۰۲۶) قابل تبیین است و متأثر از سنت نظریه انتقادی، فلسفه سیاسی (آرنت، فوکو) و جامعه‌شناسی قدرت (بوردیو، آدورنو) می‌باشد. وی با نقد مدیریت‌گرایی، سیاست‌زدایی و تکنوکراسی، چارچوبی جامع برای فهم رهبری آموزشی به مثابه کنشی سیاسی و رهایی‌بخش ارائه کرده است. همچنین، تحلیل وضعیت آموزش‌وپرورش ایران نشان می‌دهد که بسیاری از چالش‌های موجود (تمرکزگرایی اداری، محدودیت عاملیت حرفه‌ای، ارزیابی کمّی‌محور و غلبه رویکرد کنترلی) با محورهای مورد نقد گانتر هم‌پوشانی دارد. بر این اساس، بهره‌گیری بومی‌شده از دیدگاه‌های وی می‌تواند به تقویت عدالت آموزشی، افزایش استقلال مدارس، اصلاح نظام ارزیابی و توسعه مشارکت حرفه‌ای منجر شود. نتایج این پژوهش، بر ضرورت توسعه رویکردهای انتقادی بومی در مطالعات رهبری آموزشی تأکید دارد.</div>   <div class="q-infinite-scroll" data-v-e90983aa="" style="max-width: 54rem; margin: auto;"> <div data-v-41d17f7c="" data-v-e90983aa="" id="message-ee5d2819-9810-41c5-8593-859f26022b44" style="padding: calc(1rem);"> <div class="row bot-chat-box" data-v-41d17f7c=""> <div class="message-container" data-v-41d17f7c=""> <div class="bot-message" data-v-41d17f7c="" style="padding: 10px; border-radius: 10px; position: relative; display: flex; flex-direction: column; gap: 10px;"> <div data-v-41d17f7c="" style="align-self: center; display: flex; width: 100%; justify-content: center; font-weight: 500;"> <div class="markdown-container" data-block-id="eb2d9e8a-4cf0-4d21-bff6-7b4af75f6ea0" data-v-36800c70="" data-v-41d17f7c="" dir="ltr" style="font-size: var(--font-size); line-height: var(--line-height);"> <div> Educational leadership has undergone profound transformations in recent decades, particularly under the influence of neoliberal policies, accountability regimes, and standardization movements. In this context, Helen M. Gunter, as one of the most prominent theorists of the critical approach to educational leadership, has played a significant role in rethinking the field through her emphasis on the political, social, and ethical dimensions of education. The present study aims to analyze Gunter’s scholarly life, intellectual trajectory, theoretical foundations, and critical perspectives, as well as to examine the possibility of contextualizing her ideas within the Iranian education system. This study adopts a qualitative approach and employs document analysis as its primary method, examining Gunter’s major works published from the 1990s to 2026. The findings indicate that her intellectual development can be understood across three main phases: the critical formation period (1990–2000), the phase of theoretical maturation (2010–2018), and the stage of conceptual consolidation (2019–2026). Her work is deeply influenced by the traditions of critical theory, political philosophy (particularly Arendt and Foucault), and the sociology of power (notably Bourdieu and Adorno). Through critiques of managerialism, depoliticization, and technocracy, Gunter advances a comprehensive framework for understanding educational leadership as a political and emancipatory practice. Furthermore, an analysis of the Iranian education system suggests that many existing challenges—including administrative centralization, limited professional agency, quantitatively driven evaluation systems, and the dominance of control-oriented approaches—closely correspond to the issues identified in Gunter’s critiques. Accordingly, the contextualized application of her ideas may contribute to strengthening educational justice, enhancing school autonomy, reforming evaluation systems, and expanding professional participation. The findings highlight the importance of developing indigenous critical approaches within studies of educational leadership. </div> </div> </div> </div> <div class="feedback-section" data-v-41d17f7c="" style="text-align: justify;"></div></div> </div> </div> </div> هلن ام. گانتر, رهبری آموزشی انتقادی, سیاست دانش, عملکردگرایی, نئولیبرالیسم در آموزش, تحول فکری, نظام آموزشی ایران, عدالت آموزشی, بومی‌سازی نظریه انتقادی Helen M. Gunter, Critical Educational Leadership, Knowledge Policy, Performativity, Neoliberalism in Education, Intellectual Development, Iranian Education System, Educational Justice, Localization of Critical Theory. 40 56 http://selmj.ir/browse.php?a_code=A-10-49-3&slc_lang=fa&sid=1 Abbas Pourhosein Gilakjani عباس پورحسین گیلاکجانی abbas.pourhosein@iau.ac.ir 1003194753284600391 1003194753284600391 Yes Department of English Language Translation, La. C., Islamic Azad University, Lahijan, Iran دانشیار،گروه آموزش زبان، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران