fa رهبری آموزشی در عصر هوش مصنوعی: چارچوبی نظام‌مند برای کاربردها و چالش‌های اخلاقی و جهت‌گیری‌های آینده تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:18px;"><span style="font-family:nasimYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span style="color:black"><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">نهادهای آموزشی در سراسر جهان با چالش فزاینده‌ای در ادغام مؤثر فناوری‌های هوش مصنوعی در ساختارهای مدیریتی و آموزشی خود مواجه‌اند. فقدان چارچوب‌های مفهومی و اجرایی منسجم موجب شده است که پذیرش این فناوری‌ها اغلب به‌صورت پراکنده، ناهماهنگ و گاه پرریسک صورت گیرد. این وضعیت نه‌تنها فرصت‌های نوآوری را محدود می‌کند، بلکه تهدیدهایی در حوزه عدالت آموزشی، حریم خصوصی و اخلاق حرفه‌ای نیز ایجاد می‌نماید</span></span><span dir="LTR">.</span><span b="" nazanin=""> پژوهش حاضر با تمرکز بر این شکاف نظری و عملی، یک طبقه‌بندی جامع ده‌حوزه‌ای از کاربردهای هوش مصنوعی در رهبری آموزشی ارائه می‌دهد. این چارچوب بر پایه مرور سیستماتیک ادبیات پژوهشی منتشرشده در فاصله سال‌های </span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">۲۰۱۷</span></span><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin=""> تا </span></span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">۲۰۲۵</span></span><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin=""> استخراج شده است. حوزه‌های شناسایی‌شده شامل بهره‌وری اداری، یادگیری شخصی‌سازی‌شده، بهبود شیوه‌های تدریس، تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری، خدمات پشتیبانی دانشجویان، رهبری سازمانی و برنامه‌ریزی استراتژیک، حاکمیت داده و انطباق‌پذیری، تعامل اجتماعی، رهبری اخلاقی هوش مصنوعی، و ابتکارات تنوع، برابری و شمول هستند</span></span><span dir="LTR">. </span><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">یافته‌ها نشان می‌دهد که این چارچوب می‌تواند به‌عنوان ابزاری تحلیلی و عملی برای رهبران آموزشی عمل کرده و زمینه همسویی پیشرفت فناورانه با اصول انسانی، کاهش سوگیری الگوریتمی و تحقق عدالت آموزشی را فراهم آورد. همچنین نتایج با اسناد سیاستی نهادهایی مانند یونسکو همخوانی قابل‌توجهی دارد</span></span><span dir="LTR">.</span></span></span></span></span><br> &nbsp;</span></span></span></div> <p lang="en" style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">Educational institutions worldwide face an increasing challenge in effectively integrating artificial intelligence technologies into their managerial and educational structures. The absence of coherent conceptual and operational frameworks has resulted in the adoption of these technologies often occurring in fragmented, uncoordinated, and sometimes high‑risk ways. This situation not only limits opportunities for innovation but also raises concerns regarding educational equity, privacy, and professional ethics. Addressing this theoretical and practical gap, the present study proposes a comprehensive <strong>ten‑domain classification</strong> of artificial intelligence applications in educational leadership.</span></span></span></p> <p lang="en" style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">The framework is derived from a <strong>systematic review of research literature published between 2017 and 2025</strong>. The identified domains include administrative productivity, personalized learning, enhancement of teaching practices, decision‑making and policy development, student support services, organizational leadership and strategic planning, data governance and adaptability, social interaction, ethical AI leadership, and diversity, equity, and inclusion initiatives.</span></span></span></p> <p lang="en" style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">The findings suggest that this framework can serve as both an analytical and practical tool for educational leaders, facilitating the alignment of technological advancement with human‑centered principles, the mitigation of algorithmic bias, and the promotion of educational equity. Furthermore, the results demonstrate notable alignment with policy guidelines developed by international organizations such as <strong>UNESCO</strong>.</span></span></span></p> هوش مصنوعی, رهبری آموزشی, اخلاق, عدالت آموزشی Artificial Intelligence, Educational Leadership, Ethics, Educational Equity. 76 91 http://selmj.ir/browse.php?a_code=A-10-85-1&slc_lang=fa&sid=1 Somayeh Ranjkesh سمیه رنجکش S.ranjkesh@iau.ac.ir 1003194753284600393 1003194753284600393 Yes Department of Computer, Rudsar and Amlash Branch, Islamic Azad University, Rudsar, Iran. گروه کامپیوتر، واحد رودسر و املش، دانشگاه آزاد اسلامی، رودسر، ایران.‌